Trong quá trình vận hành trạm biến áp 3 pha khó tránh hao mòn thiết bị. Việc tham khảo các quy trình sửa chữa cũng như nắm được các linh kiện nào cần thay thế là cần thiết.
Bài viết bên dưới đưa ra một số bước tham khảo về quy trình sửa chửa trạm biến áp 3 pha. Đồng thời lưu ý một số nguyên tắc trong việc lắp đặt trạm biến áp 3 pha cho nhà xưởng.
Xem thêm: Trạm biến áp 3 pha: Khái niệm, phân loại, cấu tạo
Sửa chữa trạm biến áp 3 pha
Ba cấp độ sửa chữa: Tiểu tu, Đại tu định kỳ, Đại tu phục hồi
Việc sửa chữa trạm biến áp 3 pha được chia thành ba cấp độ, tương ứng với mức độ can thiệp và tần suất thực hiện khác nhau:
| Cấp độ | Tên gọi | Tần suất | Hạng mục chính |
| 1 | Tiểu tu | 1 lần/năm | Vệ sinh bên ngoài, siết bu-lông, kiểm tra phụ kiện, bổ sung dầu, thay silicagel |
| 2 | Đại tu định kỳ | Kiểm tra kết quả, thử nghiệm và trạng thái vận hành của ứng dụng biến | Xả dầu, vệ sinh ruột máy, lọc/thay dầu, thay phụ kiện hao mòn, sấy cách điện |
| 3 | Đại tu phục hồi | Khi có sự cố hoặc hư hỏng nặng | Sửa/quấn lại cuộn dây, xử lý lõi thép, thay sứ, thay tap changer, sấy và thí nghiệm lại toàn bộ |
Tiểu tu là hạng mục bảo trì phòng ngừa, chi phí thấp nhưng cần thực hiện đều đặn để phát hiện sớm bất thường. Đại tu phục hồi thường phát sinh sau sự cố như chập vòng dây hoặc quá nhiệt kéo dài. Chi phí này cao hơn đáng kể và luôn đòi hỏi thí nghiệm lại toàn diện trước khi đóng điện.
Quy trình sửa chữa trạm biến áp 3 pha
Bước 1. Đảm bảo an toàn điện.
Cắt nguồn, treo biển cảnh báo, tiếp đất an toàn trước khi tiếp cận thiết bị. Đây là bước bắt buộc và không được bỏ qua dù chỉ thực hiện tiểu tu.
Bước 2. Kiểm tra và đánh giá tình trạng.
Quan sát bên ngoài để phát hiện rò dầu, ăn mòn, nứt sứ; đo điện trở cách điện bằng Megger. Lấy mẫu dầu phân tích nếu chuẩn bị đại tu. Kinh nghiệm hiện trường cho thấy phần lớn sự cố nghiêm trọng đều có dấu hiệu cảnh báo từ vài tuần trước. Bước kiểm tra kỹ càng giúp tránh phải đại tu phục hồi tốn kém.
Bước 3. Thực hiện sửa chữa và thay thế linh kiện.
Vệ sinh vỏ máy, sứ, cánh tản nhiệt. Xử lý điểm rò bằng cách thay gioăng hoặc hàn lại. Thay thế sứ vỡ, silicagel bão hòa, relay lỗi. Với đại tu phục hồi, cần quấn lại cuộn dây bằng dây điện từ đúng cấp cách điện.
Bước 4. Sấy cách điện (áp dụng khi đại tu).
Sấy ruột máy nhằm loại bỏ độ ẩm tích tụ. Đảm bảo điện trở cách điện đạt yêu cầu trước khi bơm dầu trở lại. Bỏ qua bước này là nguyên nhân phổ biến khiến máy nhanh chóng tái phát sự cố sau sửa chữa.
Bước 5. Thí nghiệm và đóng điện vận hành lại.
Đo tỷ lệ áp dụng bằng TTR máy đo. Thử không tải kiểm tra tổng quát và không tải dòng. Đóng điện không tải, theo dõi dòng điện, nhiệt độ và tiếng kêu bất thường trước khi đưa vào vận hành chính thức.
Lưu ý: Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo. Chỉ nên thực hiện từ người hướng dẫn có chuyên môn.
Danh mục vật tư, linh kiện thường thay thế
Trong quá trình sửa chữa trạm biến áp 3 pha, trường hợp linh kiện đã bị hỏng kỹ sư cần thay thế chúng. Dưới đây là các linh kiện được sắp xếp theo mức độ ưu tiên. Cụ thể:
| Vật tư / Linh kiện | Dấu hiệu hư hỏng | Mức ưu tiên |
| Sứ cách điện | Nứt, vỡ, có vết cháy do phóng điện bề mặt | Khẩn cấp |
| Gioăng làm kín | Rò dầu tại mặt bích, khớp nối | Khẩn cấp |
| Dầu cách điện | Màu sẫm, điện áp phóng điện dưới ngưỡng cho phép | Quan trọng |
| Silicagel (bình hô hấp) | Hạt chuyển từ xanh sang hồng, bão hòa ẩm | Quan trọng |
| Relay Buchholz | Tác động không rõ nguyên nhân, tiếp điểm kém | Quan trọng |
| Bộ điều chỉnh nấc (Tap changer) | Tiếp xúc kém, điện áp đầu ra lệch | Quan trọng |
| Dây quấn (cuộn dây đồng) | Điện trở bất thường, chập vòng dây, cháy cục bộ | Đại tu |
| Giấy cách điện | Giòn, ngả vàng, mất khả năng cách điện | Đại tu |
Tham khảo cách chọn và lắp đặt trạm biến áp 3 pha cho nhà xưởng
Cách xác định công suất máy biến áp 3 pha
Với máy biến áp 3 pha – loại được dùng phổ biến nhất tại các trạm biến áp phân phối công nghiệp. Công suất biểu kiến được xác định theo công thức:
S = √3 × U × I
Trong đó:
- S: Công suất biểu kiến, đơn vị VA hoặc kVA. Thường là thông số định mức được ghi trên nhãn máy biến áp.
- U: Điện áp dây (điện áp đo giữa hai pha bất kỳ), đơn vị V.
- I: Cường độ dòng điện dây, đơn vị A.
- √3 (xấp xỉ 1,732): Hệ số đặc trưng của hệ 3 pha. Xuất hiện khi quy đổi công suất từ ba pha riêng lẻ về một giá trị tổng.
Từ công suất biểu kiến S, có thể suy ra hai thành phần công suất quan trọng khác phục vụ tính toán tải thực tế:
| Loại công xuất | Ký hiệu | Công thức | Ví dụ (S = 250kVA, cos φ = 0,8) |
| Biểu kiến | S (kVA) | S = √3 × U × I | 250 kVA |
| Tác dụng | P (kW) | P = S × cos φ | 200 kW |
| Phản kháng | Q (kVAr) | Q = S × sin φ | 150 kVAr |
Trong đó:
- Công suất tác dụng (P) là phần công suất thực sự sinh ra công hữu ích cho tải (cơ, nhiệt, ánh sáng…);
- Công suất phản kháng (Q) là một phần công suất được sử dụng để duy trì hoạt động từ trường của các thiết bị điện cảm ứng. Như động cơ, máy biến áp và cuộn kháng.
- Hệ số công suất (cos φ) thể hiện tỷ lệ giữa hai thành phần trên. cos φ càng tiệm cận 1, hiệu quả sử dụng điện của tải càng cao.
5 yếu tố quyết định chọn loại trạm biến áp 3 pha
- Diện tích lắp đặt: Diện tích hạn chế nên chọn trạm Kios hoặc GIS. Diện tích rộng có thể chọn trạm giàn hoặc bệt.
- Yêu cầu mỹ quan và pháp lý: Khu đô thị, tòa nhà cần trạm kín hoặc Kios để đảm bảo mỹ quan. Khu công nghiệp có thể dùng trạm ngoài trời.
- Khả năng mở rộng công suất: Nếu dự kiến tăng tải trong tương lai. Nên tính dư công suất hoặc bố trí 2 máy vận hành song song.
- Môi trường vận hành: Khu vực nhiều bụi kim loại hoặc hóa chất ăn mòn. Cần ưu tiên trạm kín để bảo vệ thiết bị.
- Ngân sách đầu tư: Trạm treo và giàn có chi phí thấp nhất. Trạm Kios có chi phí đầu tư cao hơn các trạm ngoài trời nhưng thấp hơn nhiều so với trạm GIS. Trạm GIS có chi phí đầu tư cao nhất.
Nguyên tắc chọn vị trí đặt trạm tối ưu
Vị trí đặt trạm biến áp 3 pha cần đảm bảo gần trung tâm phụ tải. Nhằm giảm tổn thất trên đường dây và hạn chế sụt áp. Trạm nên đặt cách xa khu vực phát sinh bụi kim loại hoặc hơi acid. Vì đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây phóng điện bề mặt trang sức điện.
Đồng thời, vị trí lắp đặt phải tuân thủ hành lang an toàn điện theo quy chuẩn QCVN hiện hành. Đảm bảo khoảng cách an toàn với khu vực có người qua lại thường xuyên.
Xem thêm: Phân biệt thuật ngữ Máy biến áp, Máy biến thế, Thiết bị transformer
Kết luận
Việc lựa chọn đúng loại trạm biến áp 3 pha, tính đúng công suất và duy trì lịch bảo trì tiểu tu – đại tu đều đặn. Từ đó giúp trạm biến áp vận hành ổn định, hạn chế tối đa sự cố tốn kém và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Ace Cheap Việt Nam nhận sản xuất máy biến áp, máy biến áp 1 pha, máy biến áp 3 pha. Cung cấp vật tư, linh kiện thay thế cho trạm biến áp 3 pha. Như sứ cách điện, dây điện từ, vật liệu cách điện. Liên hệ để được tư vấn chọn đúng vật tư phù hợp với nhu cầu sản xuất và sử dụng.
